შავი ზღვის ტემპერატურა საქართველოს სანაპიროზე: თვეების მიხედვით
როდის თბება და როდის ცივდება წყალი ბათუმის, ქობულეთის, ურეკისა და ფოთის სანაპიროზე, რატომ ჩამორჩება ზღვა ჰაერს და რას ნიშნავს აპველინგი.
შავი ზღვის ტემპერატურა საქართველოს სანაპიროზე წელიწადში დაახლოებით 8-დან 26 გრადუსამდე მერყეობს, მაგრამ ამ ციფრებზე უფრო მნიშვნელოვანია იმის გაგება, თუ რატომ არ ემთხვევა წყლის ტემპერატურა ჰაერისას.
რატომ ჩამორჩება ზღვა ჰაერს
წყალს ჰაერზე დაახლოებით ოთხჯერ მეტი სითბოტევადობა აქვს. ეს იმას ნიშნავს, რომ ერთი და იმავე რაოდენობის ენერგიით ჰაერი ოთხჯერ უფრო მეტად თბება, ვიდრე წყალი. შედეგად ზღვა გაზაფხულზე ჰაერს ჩამორჩება, შემოდგომაზე კი უსწრებს.
პრაქტიკაში ეს ასე გამოიყურება: მაისში ბათუმში ჰაერი უკვე 22 გრადუსია, ზღვა კი ჯერ 17-18. სექტემბრის ბოლოს ჰაერი 22-მდე ეცემა, ზღვა კი ჯერ კიდევ 24 გრადუსზეა. ანუ სექტემბერი, თუ მხოლოდ ბანაობაზე ვსაუბრობთ, მაისზე გაცილებით უკეთესია, თუმცა ჰაერის ტემპერატურა თითქმის იგივეა.
თვეების საშუალო სურათი
- იანვარი-მარტი: 8-10 გრადუსი. წყლის მინიმუმი ჩვეულებრივ თებერვლის ბოლოს ან მარტის დასაწყისში ფიქსირდება, ანუ ჰაერის მინიმუმიდან თითქმის ერთი თვის დაგვიანებით.
- აპრილი-მაისი: 12-18 გრადუსი. წყალი სწრაფად თბება, მაგრამ ბანაობისთვის ჯერ ცივია.
- ივნისი: 20-22 გრადუსი. სეზონის დასაწყისი, თუმცა თვის პირველ ნახევარში წყალი ხშირად ჯერ კიდევ გრილია.
- ივლისი-აგვისტო: 24-26 გრადუსი. პიკი ჩვეულებრივ აგვისტოს მეორე ნახევარშია.
- სექტემბერი: 23-25 გრადუსი. ჰაერი უკვე გრილდება, წყალი კი თბილი რჩება.
- ოქტომბერი: 19-21 გრადუსი. ბანაობა ჯერ კიდევ შესაძლებელია, თუმცა ჰაერი ხშირად წვიმიანია.
- ნოემბერი-დეკემბერი: 13-16 გრადუსი.
აპველინგი: რატომ ცივდება წყალი უეცრად
ზაფხულში ხდება, რომ სრულიად მზიან დღეს ზღვა უცებ რამდენიმე გრადუსით ცივდება. ამის მიზეზი ჩვეულებრივ აპველინგია: როცა ხმელეთიდან ზღვისკენ ძლიერი ქარი ქრის, ის ზედაპირულ თბილ წყალს ნაპირიდან შორს გადააქვს, მის ადგილს კი სიღრმიდან ამოსული ცივი წყალი იკავებს.
საქართველოს სანაპიროზე ეს განსაკუთრებით ბათუმისა და ქობულეთის მიდამოებში შეიმჩნევა, სადაც ქარის მიმართულება ხშირად იცვლება ხმელეთსა და ზღვას შორის ტემპერატურული სხვაობის გამო. ერთ ღამეში წყლის ტემპერატურა 25 გრადუსიდან 20-მდე შეიძლება დაეცეს და მეორე ან მესამე დღეს კვლავ აღდგეს.
ქარი, ტალღა და პრაქტიკული უსაფრთხოება
შავი ზღვა საქართველოს სანაპიროზე შედარებით მშვიდია ზაფხულში, მაგრამ ორი პერიოდი გამონაკლისია. პირველი, შუადღის ჭექა-ქუხილის დროს, როცა ქარი უეცრად ძლიერდება და ტალღა რამდენიმე წუთში იმატებს. მეორე, შემოდგომის შტორმები, რომლებიც ოქტომბრიდან იწყება და რომელთა დროსაც ტალღა სამ მეტრსაც აღწევს.
ფოთის მიდამოებში, სადაც სანაპირო ღიაა და რელიეფი ბრტყელი, ქარს არაფერი აჩერებს და ზღვა უფრო სწრაფად ღელდება, ვიდრე ბათუმის ყურეში. კენჭოვან პლაჟებზე, როგორიცაა გონიო, ტალღა ნაპირს უფრო მკვეთრად ეხეთქება, ვიდრე ქობულეთის ან ურეკის ქვიშიან პლაჟებზე, სადაც ფსკერი უფრო თანდათანობით ეშვება.
ტექსტი: akhla.online. სტატიაში მოყვანილი კლიმატური ციფრები Open-Meteo-ს ERA5 რეანალიზის 2016-2025 წლების ნორმებს ეყრდნობა საქართველოს 59 დასახლებული პუნქტისთვის. მიმდინარე პროგნოზი მოდის Open-Meteo-დან, რომელიც ECMWF, NOAA GFS და DWD ICON მოდელებს აერთიანებს.